Þetta hefur ekki komið fyrir mig áður - held ég. Ég hef hlegið upphátt við lestur bókar, sem er alltaf dálítið asnalegt, ég hef grenjað í bíó, yfirleitt vegna þess að myndin var svo yndislega væmin, og ég hef grenjað af hlátri. En ég held ég hafi ekki áður grenjað upphátt við lestur bókar. En þetta var raunin við lestur bókarinna um hana Mariam og fólkið hennar. Ég bara brast allt í einu í djúpan, óstöðvandi grát. Fyrst fékk ég andnauð, síðan fylltust augun af tárum sem svo fossuðu niður kinnar mínar og að lokum þurfti ég að bæla ópin og andköfin sem ólguðu í brjósti mínu. Það gat ég nokkurn vegin enda varla í lagi að sitja í stofunni sinni í glampandi sólskini um miðjan dag og grenja upphátt.
Nú gæti einhver haldið að bókin hljóti að vera svona tilfinningahlaðin langvella, ástarróman með sorglegu millispili og happý ending. En það er nú aldeilis ekki. Þvert á móti er málfarið einfalt, fallegt og yfirlætislaust. Það er einmitt einkennandi fyrir bókina hversu vel höfundinum tekst að lýsa umhverfi, fólki og fyrirbrigðum á einfaldan hátt með fáum orðum. Mannlýsingar eru í ætt við mannlýsingar í okkar eigin fornbókmenntum stuttar, skýrar og kraftmiklar.
Það er ekkert væl í þessari bók. Hún segir frá Mariam sem kom í þennan heim 1959 í Kabul og lífi hennar og hennar fólks til ársins 2003. Hún upplífði ógnarástand kommúnistanna í Afghanistan fyrir innrás Rússa 1979, rússnesku hersetuna til 1992, átök ættar- og héraðshöfðingjanna (warlords) þar til Talibanarnir lögðu landið að mestu undir sig 1996 og amerísku hersetuna 2002. Mariam blandar sér ekki í þessi átök, er bara óbreytt fórnarlamb þeirra. Hundarnir í Kabul höfðu það betra en hún því þeir átu mannakjötið sem fólkið fann ekki í sprengjurústunum.
Eitt af því sem mér líkar best við bókina er hvernig hún veitir innsýn í framandi menningarheim fólks sem býr við aðstæður sem ég þekki ekkert til. Þetta á t.d. við um umhverfið og um trúarbrögð og venjur múslima. Þetta á hinsvegar ekki við um hugsun og tilfinningar fólksins sem býr í Kabul. Það hefur sömu tilfinningar og ég en þær eru tjáðar á öðru tungumáli með tilvitnunum í önnur ljóð. Og ég efast um að hún Mariam myndi hafa fyrir því að kvarta yfir þeim aðstæðum sem valda okkur hvað mestri angist þessa dagana.
Khaled Hosseini fæddist í Afghanistan 1965. Hann fluttist með fjölskyldu sinni til Iran 1970 og síðar til Parísar og til BNA 1980 þar sem þeim var veitt hæli sem pólitískir flóttamenn. Í BNA nam Khaled læknisfræði og starfaði sem læknir um tíma en hefur starfað sem sendifulltrúi flóttamannahjálpar Sameinuðu Þjóðanna síðustu ár. Hann hefur aðeins gefið út 2 bætur, fyrst The Kite Runner og nú þessa bók. Báðar hafa verið metsölubækur um allan heim.
Þetta er yndislega falleg saga sem fær 4 stjörnur af 4 hjá mér. ****
Recent Comments